Hen phế quản: phân loại và đánh giá mức độ nặng
HEN PHẾ QUẢN: PHÂN LOẠI VÀ ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ NẶNG
Phân loại hen phế quản theo thể bệnh
Hen ngoại sinh: còn gọi là hen dị ứng
- Bệnh thường xảy ra ở trẻ em và người trẻ.
- Có tiền sử gia đình hay bản thân về hen phế quản hay các bệnh dị ứng.
- Cơn hen xảy ra có liên quan với các dị nguyên đặc hiệu.
- Test da với dị nguyên dương tính.
- Nồng độ IgE toàn phần và IgE đặc hiệu trong máu tăng.
- Điều trị giải mẫn cảm có kết quả nếu dị ứng với một hoặc hai dị nguyên.
Hen nội sinh: hay còn gọi là hen nhiễm khuẩn
- Bệnh thường xảy ra ở người lớn.
- Không có tiền sử bản thân hay gia đình về hen phế quản, các bệnh dị ứng.
- Cơn hen xảy ra có liên quan tới các đợt nhiễm khuẩn đường hô hấp.
- Test da với dị nguyên vi khuẩn dương tính.
- Nồng độ IgE trong máu tăng.
- Điều trị giải mẫn cảm không có kết quả.
- Tiên lượng nói chung nặng hơn hen ngoại sinh.
Hen hỗn hợp:
Yếu tố dị ứng đóng vai trò quan trọng nhưng cơn hen xảy ra do nhiễm vi khuẩn hoặc virus đường hô hấp.
Phân loại hen phế quản theo mức độ nặng
|
Biểu hiện |
Hen nhẹ, từng lúc |
Hen nhẹ, dai dẳng |
Hen trung bình, dai dẳng |
Hen nặng, dai dẳng |
|
Triệu chứng ban ngày |
≤ 2 cơn/tuần |
³ 2 cơn/tuần, nhưng ít hơn 1 lần/ ngày |
Hàng ngày |
Cơn liên tục |
|
Triệu chứng ban đêm |
£ 2 cơn/tháng |
3 - 4cơn/tháng |
³ 1 cơn/ tuần |
Hàng đêm |
|
Giới hạn hoạt động |
Không |
ít |
Một số |
Nhiều |
|
Dùng thuốc cắt cơn |
≤ 2 lần/tuần |
≥ 2 lần/tuần |
Hàng ngày |
Thường xuyên |
|
FEV1 hoặc PEF |
≥ 80% |
≥ 80% |
60-80% |
<60% |
|
Đợt bùng phát |
0-1 lần/năm |
≥ 2 lần/năm |
≥ 2 lần/ năm |
≥ 2 lần/ năm |
|
Kiểm soát |
Bước 1 |
Bước 2 |
Bước 3, có thể dùng đợt ngắn corticoid uống |
Bước 4 hoặc 5, có thể dùng đợt ngắn corticoid uống |
Cách đánh giá kiểm soát hen
|
|
Kiểm soát tốt |
Kiểm soát một phần |
Kiểm soát kém |
|
Triệu chứng ban ngày |
£ 2 cơn/ tuần |
>2 cơn/ tuần |
Liên tục |
|
Triệu chứng ban đêm |
Không |
1-3 lần/ tuần |
³ 4 lần/ tuần |
|
Giới hạn hoạt động |
Không |
Một số |
Nặng |
|
Dùng thuốc cắt cơn |
£ 2 lần/ tuần |
>2 lần/ tuần |
Thường xuyên |
|
FEV1 hoặc PEF |
> 80% |
60-80% |
< 60% |
|
Cơn bùng phát |
0-1 lần/năm |
³ 2 lần/ năm |
≥ 2 lần/ năm |
Tiến triển và biến chứng của hen phế quản
Tiến triển của bệnh không giống nhau, có người bệnh ổn định một thời gian dài, có người bị liên tục, trong quá trình diễn biến lâu dài của bệnh có thể có những biến chứng sau:
- Nhiễm khuẩn: đợt bội nhiễm làm bệnh nặng thêm, bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng: sốt, ho, khạc đờm đặc, khó thở, có khi biểu hiện đợt suy hô hấp.
- Giãn phế nang: phế nang bị ứ khí, thành phế nang bị phá huỷ do các đợt bội nhiễm lâu dần gây giãn phế nang. Thể tích và áp lực phế nang tăng lên, vách mạch máu dày lên, lòng mạch hẹp lại, hệ thống mao mạch thưa thớt đưa đến hậu quả tăng áp lực tiểu tuần hoàn.
- Suy thất phải: là biến chứng cuối cùng của hen phế quản, thất phải dày, buồng thất phải giãn và sau cùng là suy tim toàn bộ.
